مقدمه ای بر یوگا

مقدمه ای بر یوگا

 معرفی یوگا

یوگا هنر زندگی کردن است. یوگادانشی است که باید با زندگی روزانه ی هر فرد بیامیزد، زیرا بر تمام جنبه های حیاتی انسان، اعم از جسمی، روانی و روحی تأثیر به سزایی دارد. یوگا برگرفته از واژه ی یوگ به معنای «اتحاد و به هم پیوستن» است. این اتحاد در اصطلاح معنوی به زبان سانسکریت عبارت است از پیوند آگاهی خالص فردی با روح کیهانی.

یوگا ایجاد کننده هماهنگی و توازن بین جسم، روان و روح است. سیستم علمی-عملی یوگا این توازن را از انجام تمرینهای جسمی، تنفسی، مودراها و قفلهای انرژی، تمرینهای نظافتی و مراقبه تأمین میکند. این تمرینها فرد را قادر میسازد تا به حقیقت واقعی بدن دست یابد.
علم یوگا با عمل روی عوامل خارجی شخصیت و فیزیک بدن که برای بیشتر مردم قابل لمس است، آغاز میشود. عدم توازن در این سطوح سبب ایجاد اختلال در ارگانها، ماهیچهها و اعصاب میگردد. بهطور مثال، وقتی سیستم غدد داخلی دچار اختلال میشود، کارایی این سیستم کاهش مییابد و علایم بیماری آشکار میگردد.
هدف یوگا هماهنگ کردن بخشهای مختلف بدن است تا در پرتوآن شادابی و تندرستی کلی به دست آید.
اکثر مردم از ترس، اضطراب و بیماریهای عصبی که نتیجهی استرسها و فعل و انفعالات روزمره زندگی است، رنج میبرند. بدیهی است یوگا نمیتواند و چنین ادعایی هم ندارد که برهمهی این مسایل و ناملایمات فردی مسلط شود و بهبودی تمام سطوح بدن را برای افراد تضمین کند، اما با عبور از سطح ذهن و احساس، روش ثابت شدهای را ارائه میدهد تا تندرستی در بدن تحقق یابد.
سوامی شیواناندا پدر یوگای علمی عصر حاضر میگوید: یوگا اتحاد و هماهنگی اندیشه، سخن، کردار و عمل است یا به عبارتی هماهنگی سر، قلب و دست است که ضمن انجام تمرینهای یوگا به دست میآید. در سیستم یوگا اتحاد بین سطوح جسمی، ذهنی و احسای توسعه مییابد و چگونگی تأثیر هر سطحی بر سطح دیگر و چونگی تعارض آنها با یکدیگر آشکار میشوند و سرانجام آگاهی بهسوی درک زیرکانهی حقیقت و هستی سوق مییابد.
سیستم یوگا به شاخههای زیادی نظیر هاتا، راجا، گیانا، کارما، کندالینی، مانترا و لایا یوگا تقسیم شده است. هرکدام از شاخهها هدفی را دنبال میکنند و هرکس میتواند متناسب با خصوصیات فردی و شخصی، راه مورد علاقهاش را انتخاب و دنبال کند.
در چند دهه اخیر قرن حاضر، هاتایوگا از گسترش ویژهای برخوردار بوده است و به وسیلهی پرتوجویانی که در مراکز یوگا کسب دانش کردهاند، در سطح جهان انتشار داده شده است. در منابع و متون قدیمی، هاتایوگا شامل تمرینهای فیزیکی آساناها و تمرینهای نظافتی است، در صورتی که امروزه هاتایوگا به مسایلی مانند آساناها، تمرینهای تنفسی، مودراها و بانداها میپردازد.


افسانه ی یوگا
در حال حاضر یوگا به عنوان عمدهترین قسمت تانترا که قدمتی بیش از ده هزار سال دارد، شناخته میشود.
در حفاریهای باستان شناسی در ده ایندوس در ایالت هاراپا و موهنجودارو در هندوستان و پاکستان، مجسمههای زیادی از لرد شیوا و پراواتی پیدا شده است که در حال انجام آسانا و یا مراقبه هستند. این اشیاء و ویرانهها نشانهی بارزی از محل زندگی و اعمال مردمی است که سالها قبل از تمدن آریایی در این مناطق سکونت داشته و تدریجاً در سراسر شبه قارهی هند پراکنده شدهاند.
طبق اساطیر هندی، شیوا کاشف یوگا بوده و پراواتیِ جوان، اولین شاگرد شیوا بوده است. در سیستم یوگا، لرد شیوا به عنوان نمادی از آگاهی متعالی نشان داده شده است و پراواتی مظهر دانش و اعمالی است که عهدهدار خلقت است و نیز به عنوان انرژی قدرتمند کندالینیکه در تمام پدیدههای هستی وجود دارد شناخته شده است.

همچنین پراواتی به عنوان مادر خلقت نیز شناخته شده است. یعنی روح مجردی است که به دنیای مادی اسماء و اجسام و اشکال موجودیت بخشیده است. او از هرگونه اسارت در این دنیای مادی رها است و با افسونگریهایش. باهوش عالی یکی میشود. او جدای از عشق و محبتی که به فرزندانش دارد، دانش سّری خود را دربارهی رهایی بشر در شکل و قالب تانترا به انسان عرضه داشته و منشأ تمام روشهای متنوع یوگا گردیده است. از این رو یوگا و تانتریک دو وجود جداناشدنی از همدیگرند.
تانتر یک واژه سانسکریت و مرکب از دو کلمهی تانوتی به مفهوم انبساط و «ترایاتی» به معنای رهایی است. بنابراین تانترا علم توسعهی آگاهی یا به اصطلاح انرژی است. تانترا راهی برای رهایی از محدودیتها و اسارتهای دنیایی است که در آن زندگی میکنیم.
اولین قدم در یوگا شناخت حدود ظرفیت جسمی و ذهنی است. دومین گام تعیین و تبیین روشهایی است که برای گسترش آگاهی و رهایی انرژی از طریق تسلط بر محدودیتهای شخصی و تجربی که واقعیتی حقیقی و راستین است. یوگا از دل تمدنهای اولیه که ظرافت روحی خود را شناختهاند، برخاسته و روشهای تجربیاش را اشاعه داده است. رشد و گسترش علم یوگا بهطور تدریجی توسط قدیمیترین تمدنها صورت پذیرفته و در سطح جهان توسعه یافته است. ماهیت و ذات اصلی یوگا توسط علایم و نشانهها به گونههای متفاوت توصیف شده است. سنتها و مذاهب زیادی باور دارند که یوگا هدیهای الهی است که از طریق حماسههای کهن بیان شده است و به انسان این فرصت را میدهد تا از ذات حقتعالی بهرهمند شود.
در گذشته این علم سّری بود و اسرار و تعالیم آن هرگز برای عموم فاش نمیشد و پرتوجو ناگزیر بود که از معلم حاذق و پیر طریقت که اسرار را در سینه داشت، کسب فیض کند. یوگیها که راهنمای حقیقی تعالیم یوگا بودهاند، بر حسب تجارب علمی که بهدست آورده بودند، طالبین واقعی یوگا را ارشاد و آنها را از انحراف و سردرگمی رها میساختند.
تانترا و پس از آن واداها، اولین کتابهایی هستند که در زمان شکوفایی عصر طلایی نوشته شده و به یوگا اشاره کردند. البته نه به عنوان تمرین، بلکه به صورت نمادین، کاربرد یوگا را مورد اشاره قرار دادهاند. در حقیقت اشعار ودایی از زبان ریشیها و روشنبینها که در حال مراقیه بودهاند شنیده شده است. در کتاب اوپانیشاد که یکی از با ارزشترین کتب مقدس هندو است، یوگا به شکل منسجمتری ارائه شده است. اغلب اعتقاد به مقدس بودن این کتابها، به ویژه وداها دارند. به هر صورت مفصلترین و کاملترین بحث درباره یوگا مربوط میشود به پتنجلی که برای اولین بار سوتراهای یوگا را تنظیم نمود. پتنجلی آموزههایش را در هشت بخش تدوین کرده و آنها عبارتند از: یاما (واجبات)؛ نیاما (پرهیز)؛ آسانا (وضعیت)؛ پرانا (تنفس)؛ پراتیهارا (جدایی از امور محسوس)؛ دهیانا (تفکر)؛ دهارنا (مراقبه) و سامادهی (وصل به آگاهی مطلق).
در قرن ششم قبل از میلاد، لردبودا، کمال مطلوبی از مراقبه، اخلاق و تمرینهای مقدماتی یوگا را که تا آن وقت به رسمیت شناخته نشده بود، وارد یوگا کرد. گرچه محققان هندی زود متوجه محدودیت این تفکر گشتند، یوگی ماتسی ناندرا متوجه شود که قبل از آغاز مراقبه، بدن و روان نیاز به خالص شدن و تصفیه دارند.

وضعیتهای ماهی بعد از او به نام وضعیت ماتسی ناندرا ثبت شده و آیین خاصی را در سیستم یوگا به او نسبت دادهاند. یکی از شاگردان این یوگی به نام گوراک، کتابی دریاره هاتایوگا به لهجه محلی هندی نوشت.
شنت قدیم هند این بود که این متون به زبان سانسکریت نوشته شود و اغلب موضوعها به علت سّری بودن به صورت نمادی ثبت گردد. بنابراین آموزش آنها نیاز به معلمان و راهنمایان خاص پیدا میکرد. سوامی ساتیاناندا سارسواتی کتابی به نام هاتایوگا پرادیپیکا یا فروغ یوگا، به زبان سانسکریت نوشت و به تفصیل، مباحث یوگا را شرح داد.

در این کتاب بر مراحل یاما و نیاما که دست آورد تجارب تحلیلی بسیاری از مبتدیان است، تأکید شده است. همچنین در این کتاب بیان شده که سوات ماراما با بدن شروع میکند و بعد از آن که ذهن آرام شد و تعادل یافت، کنترل و نظم شخصی آغاز میگردد.
یوگا در عصر حاضر
در استانه ورود به قرن بیست و یکم مبانی روحی یوگا، بازنگری و اصلاح شد و یوگا به صورت یک برنامه¬ی جدی مطرح گردید. مراکز اصلی تعلیم یوگا مهم¬ترین منبع اشاعه¬ی روحی هستند. تمرین¬های یوگا راه سریع مستقیم حصول تندرستی را به هر فردی که در این راه قدم برمی¬دارد، نشان میدهد.
یکی از مهمترین دستآوردهای یوگا، درمان جسم و روان است. مهمترین و مؤثرترین تأثیر آن ایجاد هماهنگی و اتحاد قوی جسم و روان است. امروزه برای درمان قطعی برخی از بیمایها مانند آسم و دیابت، فشارخون، آرتریت، بیماریهای گوارشی و بعضی از بیماریهای روانی تنی که طب مدرن از درمان آنها عاجز است، از روشها و تمرینهای اختصاصی یوگا استفاده میشود. همچنین گزارشی در دست است که تأثیر عمیق یوگا را در بهبود بیماری ایدز نشان میدهد.
طبق گزارشهای پزشکی، یکی از موفقترین شیوههای درمان، یوگا درمانی بوده است. علت اصلی آن است که یوگا هماهنگی و هارمونی لازم را بین سیستم اعصاب و غدد مترشحهی داخلی ایجاد میکند و این هماهنگی بهطور مستقیم روی عملکرد سیستمهای داخلی و اندام تأثیر میگذارد.
در دنیای پرتنش برای اکثر مردم یوگا سادهترین روش برای دستیابی به تندرستی و شادابی است. انجام آساناها خستگیهای ناشی از فعالیتهای شغلی مثل نشستن پشت میز، کارهای اداری یا اثرات کارماها را مرتفع میکنند. علاوه بر آن، روش های یوگا غالباً آرام بخش روح و روان هستند. در عصر تکنولوژی، تمرین-های یوگا می¬تواند در بالا بردن تواناییهای فردی و افزایش بازدهی کاری مؤثر باشد.
صرفنظر از نیازهای شخصی، یوگا وسیلهای برای کاهش و رفه اضطرابها و بیقراریهای اجتماعی است. در دنیای فعلی عواطف انسانی ارزش خود را از دست دادهاند و به طور قطع چیزی نیست که جایگزین آن بشود. یوگا برای آشنایی انسانها با اصل وجودی و خالص خود، بهترین روش بوده و قادر است انسان را به سرچشمهی اصلی هستی منتقل کند.
علاوه بر این، یوگا فراتر از تمرینهای فیزیکی، دربرگیرنده حقایق درونی و بیرونی و نیز شیوهای جدید برای زندگی انسان امروزی است. راه یوگا از طریق مطالعه آن قابل فهم و درک نیست، بلکه تنها از طریق انجام تمرین و کسب تجربه و فراگیری هنر زیستن تجلی مییابد.

ارسال دیدگاه

ایمیل شما به صورت محرمانه نگهداری خواهد شد، پرکردن موارد ستاره دار الزامی است